"Φοβάμαι" Μ. Αναγνωστάκη

News » "Φοβάμαι" Μ. Αναγνωστάκη
Posted on 14 Nov 2014 08:07
+ "Φοβάμαι", Μ. Αναγνωστάκη

Με αφορμή την επέτειο του Πολυτεχνείου συλλογίστηκα το αποτέλεσμα, στον παρόντα χρόνο, των οραμάτων και των θυσιών των νεαρών βλασταριών της ελληνικής κοινωνίας του ΄73, που γενναιόδωρα πρόσφεραν την ολάνθιστη ζωή τους εκείνη την τραγική νύχτα, με, αναμφίβολα, ευγενικό και ανιδιοτελή σκοπό.

%CE%BA%CE%BF%CF%81%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B9.jpg

Οι συνειρμικές μου σκέψεις με οδήγησαν στον ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη, επίκαιρο όσο ποτέ στο σύγχρονο πολιτικό και κοινωνικό ελληνικό γίγνεσθαι.

Ο ίδιος υπήρξε ποιητής με πολιτική συνείδηση και έντονα κριτική και αυτοκριτική διάθεση.Φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο για τις ιδέες του και χαρακτηρίστηκε ως ο "ποιητής της ήττας" καθώς με τους στίχους του εξέφρασε τη διάψευση των οραμάτων της Αριστεράς.

Τον Νοέμβριο του 1983 ο Μ. Αναγνωστάκης δημοσίευσε στην εφημερίδα Αυγή το ποίημα με τον τίτλο"Φοβάμαι". Το εν λόγω ποίημα γράφτηκε δέκα χρόνια μετά τον Νοέμβρη του ’73 και επιχειρεί να αισθητοποιήσει μιαν αντιπροσωπευτική εικόνα του ανθρώπου της εποχής της διάλυσης.

Φοβάμαι
τους ανθρώπους που εφτά χρόνια
έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι
και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–
βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας
«Δώστε τη χούντα στο λαό».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που με καταλερωμένη τη φωλιά
πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που σου 'κλειναν την πόρτα
μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια
και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο
να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που γέμιζαν τις ταβέρνες
και τα 'σπαζαν στα μπουζούκια
κάθε βράδυ
και τώρα τα ξανασπάζουν
όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη
και έχουν και «απόψεις».
Φοβάμαι τους ανθρώπους
που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν
και τώρα σε λοιδορούν
γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.
Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους
Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο
%CF%80%CE%BF%CE%BB%CF%85%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B5%CE%B9%CE%BF.jpg

Ποια είναι, για τον Αναγνωστάκη, η εποχή της διάλυσης και ποια είναι τα κύρια γνωρίσματά της; Είναι το σήμερα και τα χαρακτηριστικά του τα ακόλουθα: Η συντριβή οραμάτων και ιδεών με τις αντίστοιχες κοινωνικο-πολιτικές δράσεις, συνακόλουθα, η ανυπαρξία πολιτικών προταγμάτων αυθεντικού χαρακτήρα και η καθίδρυση ενός ιδεολογικού-πολιτικού "Είναι" του ανθρώπου που θέλει να άρχει, να διατάζει και να εξουσιάζει με ευμενή υποκρισία, απάτη και αυταπάτη. Αυτό το εικονικό "Είναι" του ανθρώπου είναι αντιπροσωπευτικό του μαζανθρώπου, ο οποίος πότε ατομικά και πότε ομαδικά, πότε ως κυρίαρχος και πότε ως κυριαρχούμενος, αλλά πάντοτε καιροσκοπικά, «φρόνιμα και τακτικά πάει με εκείνον που νικά» (Βάρναλης).

Και ο τωρινός μας Νοέμβρης, ως φαίνεται, αποτυπώνει ανάγλυφα το πνεύμα του ποιήματος. Γιατί; Επειδή τόσο η ιστορικότητα της επετείου του Πολυτεχνείου του ’73 όσο και η παρούσα πολιτική κατάσταση της Ελλάδας συσχετίζεται με τους αχυρανθρώπους ακριβώς που φοβάται ο Αναγνωστάκης, δηλαδή τα άτομα που συνθηκολόγησαν ασμένως στην περίοδο της δικτατορίας και μεταμορφώθηκαν στη συνέχεια σε «αγωνιστές» για να καταλήξουν εν τέλει να αυτό-πολιτογραφούνται ως «υπέρμαχοι» του κράτους «δικαίου» και ως «σωτήρες» του έθνους.

%CF%80%CF%8C%CF%81%CF%84%CE%B1.jpg

Τι φοβάται, κατά βάθος, ο ποιητής; Τη φαυλότητα και τη σκοτεινότητα εκείνων που από τα μικρόφωνα του Πολυτεχνείου του ’73, μεταπήδησαν για την καλοζωία τους στα ελληνικά και ευρωπαϊκά έδρανα, συνυπογράφοντας τη θανατική καταδίκη ενός πεινασμένου λαού, ο οποίος, όπως προκύπτει αντικειμενικά, τους χαλάει και καμιά φορά τα υποχθόνια σχέδια της δικής τους καλοπέρασης.

Και η θυσία των άδολων παιδιών ήταν μάταιη; Οι πόθοι της ψυχής τους στο κενό, τα όνειρά τους, κάστρα από άμμο; αναρρωτιέμαι εγώ στοχαζόμενη τον ποιητικό ρεαλισμό του ποιητή και το δυσανάλογο και αταίριαστο του αποτελέσματος της θυσίας των ονειροπόλων, ρομαντικών και, ταυτόχρονα, αδούλωτων νεαρών αγωνιστών.

Η ποίηση του Μανώλη Αναγνωστάκη δεν είναι απαισιόδοξη. Όσο κι αν οι στίχοι του φτάνουν κάποτε στην απελπισία, στο βάθος του ορίζοντα διακρίνεται ένα φως που μοιάζει περισσότερο με την αναλαμπή της αυγής και λιγότερο με το λυκόφως.

Έτσι και οι σύγχρονοι Έλληνες δεν πρέπει να μείνουμε στην απαισιοδοξία μας, στη νωθρότητα και την ανυπαρξία. Οι ήρωες του Πολυτεχνείου μας δίδαξαν στάση ζωής….!!! Τι και αν καπηλεύτηκαν το μεγαλείο τους πονηροί και δουλοπρεπείς υποκριτές. Οι δεύτεροι θα σβήσουν οι πρώτοι αποτελούν και θα αποτελέσουν το φως στην άκρη του τούνελ. Αυτό το ζωογόνο φως που θα μας εμψυχώσει να βγούμε από το τούνελ που μας έχει στοιχειώσει και τόσο περίτεχνα χτίστηκε γύρω μας.

Ας μας χαρίσει ο ποιητής τον επίλογο των παραπάνω σκέψεων και προβληματισμών…..

«Αυτή η ανεξέλεγκτη και χειμαρρώδης αντιστασιολογία, πόσω μάλλον από ανθρώπους που όψιμα ανακάλυψαν αυτό το ορυχείο, ομολογώ ότι με εκνευρίζει λίγο, με μελαγχολεί. Δεν διέπομαι από κανένα πνεύμα ρεβανσισμού και δεν αισθάνομαι καλά σε ένα κλίμα φραστικού παλικαρισμού που γίνεται εκ του ασφαλούς βέβαια. Είμαι ξένος σε αυτό το κλίμα. Κυρίως με ενοχλεί ο στόμφος, τα μεγάλα λόγια, η καθυστερημένη επίδειξη τίτλων και ευσήμων που για μένα ελάχιστοι τα δικαιούνται και αυτοί είναι εκείνοι που δεν τα προβάλλουν. Η ιστορία πλαστογραφήθηκε, εξευτελίστηκε, παραποιήθηκε. Το θέμα είναι να μην ξαναγράψουμε μια ιστορία πάλι με αποσιωπήσεις, εν ονόματι σκοπιμοτήτων δικών μας αυτή τη φορά. Αυτό μας ρίχνει σε έναν φαύλο κύκλο λειψής ενημέρωσης και κακής πληροφόρησης των νεώτερων γενιών».
~Μανόλης Αναγνωστάκης

by Ιωάννα Ζωγράφου, φιλόλογος

Σου άρεσε το άρθρο; Βαθμολόγησέ το!

αξιολόγηση: 0+x

Latest Blog:

Εκτός αν ορίζεται διαφορετικά, το περιεχόμενο αυτής της σελίδας διανέμεται σύμφωνα με την άδεια Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License